Agresja

I Czym jest agresja
II Co wywołuje agresję
III Czy można ją przekształcać
IV Jakie czynniki wzmagają agresję, a jakie ją zmniejszają

I 1. Pojęcie złożone. Potocznie termin ten ma wiele znaczeń. Należy dokonać rozróżnienia między zachowaniem, które przynosi szkodę innym, a zachowaniem, które innym ludziom nie szkodzi (kiedy przykre następstwa czynu są niezamierzone nie można mówić, że zachowanie, które je spowodowało jest agresywne).
2. W psychologii stosuje się pojęcie działania agresywnego, czyli działania, które polega na dążeniu do wywołania psychicznej lub fizycznej szkody. Należy rozróżnić agresję wrogą, która wywołana jest uczuciem gniewu, a jej celem jest spowodowanie bólu lub zranienia, oraz agresję instrumentalną, która jest aktem agresji, ale służy osiągnięciu innego celu niż zadanie bólu czy zranienie.
3.Od wieków, wśród naukowców zajmujących się naukami społecznymi, trwa spór czy zachowania agresywne ludzi wypływają z ich natury, są instynktowne, czy też są wyuczone. Zagadnienie to jest głównym problemem psychologii społecznej. Jedni naukowcy (np. Zygmunt Freud) sądzą, że ludzie z natury są bestialscy i jedynie narzucony porządek społeczny i normy prawne zmuszają do powściągania instynktu agresji i przekształcenia go w inne, pożyteczne społecznie zachowania. Inni (np. Jan Jakub Rousseau) wyrażają opinię, iż ludzie w naturalnym stanie są łagodni i szczęśliwi, natomiast społeczeństwo wywierające na ludzi destrukcyjny wpływ poprzez narzucanie ograniczeń, wywołuje agresję. Po przestudiowaniu dostępnych wyników badań nie można wyciągnąć jednoznacznego wniosku. Zachowania agresywne mogą mieć podłoże instynktowne, jednak wpływ sytuacji, czy innych czynników społecznych, może te zachowania modyfikować lub ograniczać.

II 1. Agresja, we wczesnym okresie rozwoju, była niezbędna do przetrwania gatunku, ponieważ przetrwać mogli tylko najlepiej przystosowani, najsilniejsi, dzieci najlepszych rodziców. Jednak współcześnie uważa się, że agresja nie jest istotna dla przetrwania. Dziś jest możliwe zdobycie wiedzy, znalezienie wyjście z sytuacji bez użycia przemocy. Agresja nie jest niezbędna dla osiągnięcia wysokiego statusu w grupie.
2. Wpływ fizjonomii i chemii
1) Drażnienie ciała migdałowatego w mózgu spowoduje że łagodne zwierzę zachowa się agresywnie. Odcięcie dostępu drażniącego bodźca u agresywnego zwierzęcia spowoduje, że zachowa się łagodnie. Jednak na ostateczny rezultat mają wpływ czynniki społeczne.
2) Testosteron to męski hormon mający związek z zachowaniami agresywnymi. U osób mających jego wyższy poziom zaobserwowano zachowania bardziej agresywne. Zależność ta istnieje zarówno w stosunku do mężczyzn, jak i do kobiet, jednak mężczyźni wykazują większą skłonność do zachowań z użyciem przemocy niż kobiety.
3) Alkohol powoduje, że znoszą się granice między tym, co dobre i złe, między tym, co dopuszczalne i naruszające normy społeczne, co prowadzi również do zachowań agresywnych. Przeprowadzone badania wskazują, że ludzie będący pod wpływem alkoholu zachowują się ze skrywanymi na co dzień pragnieniami.
3. Ból i niewygoda
Większość zwierząt na sytuację, kiedy odczuwają ból reagują podejmując atak wobec przedmiotów znajdujących się w otoczeniu. Zachowania takie dotyczą również ludzi. Zbadano, że również upał ma wpływ na agresywne zachowania ludzi. Tzw. „zjawisko długiego, gorącego lata” oznacza, że w okresie upalnego lata możliwość wystąpienia niepokojów społecznych jest większa niż w okresie chłodniejszym.
4. Wpływ sytuacji społecznych
1) Teoria społecznego uczenia się głosi, że uczenie się społecznych zachowań następuje poprzez obserwację i naśladowanie innych ludzi. Dlaczego źródłem agresji jest społeczne uczenie się? Dorośli z powodzeniem rozwiązują swoje problemy za pomocą siły. Dzieci, które świetnie potrafią ich naśladować, przenoszą takie zachowania do swoich grup. Jest udowodnione badaniami naukowymi, że dzieci rodziców, którzy wobec nich stosowali przemoc, również ją stosują uznając, iż jest to właściwa metoda wychowawcza.
2) Teoria frustracji-agresji polega na tym, że występowanie przeszkód na drodze do osiągnięcia oczekiwanego celu zwiększa możliwość wystąpienia reakcji agresywnych. Frustrację może powodować gniew, cierpienie, nuda. Frustracja jest tym większa, im bliżej znajdujemy się celu, gdy mamy duże oczekiwania i gdy dążenie do celu zostało zablokowane bez podania konkretnego powodu. Frustracja nie musi prowadzić do agresji, przeważnie wywołuje złość i irytację. Agresję wywołuje deprywacja względna, którą wywołuje poczucie jednostki lub grupy społecznej, że posiada mniej niż pozwolono jej oczekiwać, lub też mniej niż posiadają ludzie do niej podobni. Ludzie żyjący w ciężkich warunkach nie mieli poczucia frustracji, dopóki nie uświadomili sobie, że mogą żyć inaczej.
3) Prowokacja i odwet
Kiedy spotykamy się z agresywnym zachowaniem budzi się w nas pragnienie odwetu. Jednak nie zawsze reagujemy odwetem na prowokację, np. w sytuacji kiedy znamy powód, dla którego ktoś nas prowokuje, lub jeśli prowokacja nie wynika z czyiś złych pobudek, lecz z przypadku.
4) Bodziec wyzwalający agresję, to przedmiot utożsamiany z działaniami agresywnymi, którego sama obecność zwiększa możliwość wystąpienia aktów przemocy. Badania wykazują, że dostępność np. do broni w codziennym życiu zwiększa ilość dokonywanych przestępstw z jej udziałem.
5. Agresja w środkach masowego przekazu.
1) Wpływ agresji dostępnej w mass mediach na dzieci. Z wielu badań przeprowadzonych nad tym problemem wynika, że im więcej w dzieciństwie człowiek oglądał brutalnych filmów, tym częściej jako nastolatek zachowuje się agresywnie. Dzieci po obejrzeniu agresywnych scen sądzą, iż jest to przyzwolenie na uzewnętrznienie własnej agresji.
2) Wpływ agresji dostępnej w mass mediach na dorosłych. Oglądanie aktów przemocy w mediach wywiera wpływ również na osoby dorosłe. Jednak częste ich oglądanie powoduje, że widząc takie sytuacje w życiu codziennym pozostajemy na nie obojętni, akceptujemy je, jako element współczesnego świata.
3) Przemoc, pornografia i akty agresji wobec kobiet to poważny problem społeczny. Stwierdzono, że oglądanie scen, brutalnej pornografii wywiera bardzo niekorzystny wpływ na widza. Z przeprowadzonych badań wynika, iż połączenie przemocy i seksu prowadzi do zaakceptowania takich zachowań i jest to element odpowiedzialny za agresywne zachowania względem kobiet. Wykazano również, że oglądanie brutalnego seksu, podobnie jak przemocy w ogóle, prowadzi do pobłażliwości wobec takich zachowań, a także okazania mniejszego współczucia ofierze.

III 1. Powyższe rozważania dotyczyły głównie elementów, które powodują nasilenie agresywnych zachowań. Teraz spróbuję znaleźć odpowiedź na pytanie: jak zredukować agresję? Każdy człowiek mógłby zebrać dowody wskazujące krzywdy i cierpienia powstałe w wyniku agresji. I nawet, gdyby były to najbardziej racjonalne argumenty, przedstawienie ich większej grupie ludzi nie odniesie pożądanego skutku, chociaż każdy rozumie, że stosowanie przemocy jest nie wskazane. Dlatego psychologowie społeczni poszukują innych metod oddziaływania.
2. Karanie agresji to najczęściej stosowany sposób zmniejszający agresję. Jednak jest to problem złożony. Kara wymierzona w relacjach dorosły – dziecko, w warunkach wzajemnego poszanowania może spowodować, że agresywne zachowanie zostanie wyeliminowane. Jest jednak i tak, że ponieważ kara jest formą przemocy, może stać się wzorcem zachowania agresywnego, zwłaszcza wymierzona w atmosferze chłodu i bezosobowości. Ważna dla skuteczności kary jest jej wielkość (surowość). Surowa kara może być frustrująca, a frustracja w dużym stopniu przyczynia się do powstania agresji, dlatego w celu jej powstrzymania należałoby ograniczać karanie. Z badań wynika, że kara więzienia dla osób dorosłych za poważne przestępstwa nie zapobiega ponownemu ich popełnieniu. Jednak sama groźba kary może powstrzymać potencjalnego przestępcę . Bardziej skuteczna okazuje się kara niezbyt dotkliwa i wymierzana konsekwentnie.
3. Karanie agresywnych modeli

Medycyna: 
Artykuły